امروز

یکشنبه, ۲۲ تیر , ۱۳۹۹

  ساعت

۱۴:۴۳ بعد از ظهر

سایز متن   /

مروری بر دستاوردهای دعا در بیانات رهبرانقلاب؛

دعا؛ نیاز حتمی انسان

رهبرانقلاب اسلامی در بیانات در ارتباط تصویری ستاد ملی مبارزه با کرونا (۱۳۹۹/۰۲/۲۱) مسئله دعا را نیاز حتمی و اساسی انسان خواندند و فرمودند: «مردم احتیاج دارند به اینکه بخصوص در مسائل مهم، در قضایا یا حوادث مهم بتوانند این توسّل و این توجّه و این ارتباط با خدا و خواستن از خدا را داشته باشند؛ یک فکری برای این بشود. من حتّی معتقدم که اگر قواعد سخت‌گیرانه‌ای هم در این زمینه گذاشته بشود، وضع بشود، مردم مؤمن و مسجدی ما بیشتر از دیگران به قواعد عمل میکنند.»
حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در تمام ایام عبادی و مناسبتهای عبادی، بهترین عبادت را «دعا» می‌دانند. در تمام ایام ماه مبارک رمضان، ماه رجب، ماه شعبان، شبهای قدر، لحظات سخت زندگی، هنگامه بروز مشکلات و به طور کلی در همه حالات زندگی اصلی‌ترین توصیه ایشان دعا است.
ایشان آنگاه که درباره دعا بحث می‌کنند، عموماً آن را ذیل عنوان «دستاوردها، فوائد و برکات دعا» مطرح کرده‌اند. بر همین مبنا بخش فقه و معارف پایگاه اطلاع‌رسانی KHAMENEI.IR در این یادداشت «دستاوردهای دعا» را براساس بیانات حضرت آیت‌الله خامنه‌ای تبیین می‌کند.

گفتار اول: جایگاه و مفهوم دعا
الف. جایگاه فردی دعا
یکی از مفاهیم مهم در اسلام، دعا است. «در قرآن کریم، بارها در باب دعا و دعایی که بندگان صالح خدا کرده‌اند، سخن گفته شده است… انبیای الهی در مواقع سختی دعا میکردند و از خدای متعال کمک میخواستند: «فدعا ربه انّی مغلوب فانتصر»(۱) که از قول حضرت نوح علیه‌السّلام نقل شده است. یا از قول حضرت موسی علیه‌السّلام نقل شده است: «فدعا ربه ان هؤلاء قوم مجرمون»(۲) موسی به خدا شکایت کرد و به او پناه برد. خدای متعال در چند آیه از آیات قرآن وعده کرده است که دعا را مستجاب خواهد کرد. یکی از آیات، همین آیه مبارکه «و قال ربّکم ادعونی استجب لکم»(۳) است؛ یعنی پروردگار شما فرموده است که مرا دعا کنید، تا استجابت کنم.»

«دعا سخن گفتن با خدای متعال است.»(۴) انسان وقتی قرآن می‌خواند خدا با او حرف می‌زند و وقتی دعا می‌خواند او با خدا حرف می‌زند. با این توصیف، دعا همان قرآن است و «به تعبیر امام بزرگوارمان، دعا قرآن صاعد است.»(۵) قرآن، حقایقی است که از بالا بر ما نازل می شود و دعا همان حقایقی است که از پایین به بالا صاعد می شود. از طرفی ارتباط نداشتن با دعا و نبود حال دعا، یکی از علائم بد برای انسان است. «عبارت حکمت‌آمیزی است. میگوید: «انا من ان اسلب الدّعا اخوف من ان اسلب الاجابه»؛ «از این‌که دعا از من گرفته شود بیشتر میترسم تا این‌که اجابت از من گرفته شود.»(۶)

ب. جایگاه تمدن ساز دعا
در اندیشه حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، دعا جایگاه تمدنی دارد. لذا «جمهوری اسلامی… در درون و در دل افراد خود باید درهایی به سوی دعا و تضرع باز کرده باشد. بدون این، نمیشود. اگر میخواهید در مقابل دشمن، استوار باشید، باید باب دعا را به روی خودتان باز کنید… جامعه‌ی اسلامی باید جامعه‌ی دعا و تضرع و انابه‌ی الی اللَّه باشد.»(۷)

ج. معنای دعا
دعا یعنی «با خدای متعال سخن گفتن؛ در واقع خدا را نزدیک خود احساس کردن و حرف دل را با او در میان گذاشتن. دعا یا درخواست است، یا تمجید و تحمید است، یا اظهار محبت و ارادت است؛ همه‌ی اینها دعاست.»(۸)

گفتار دوم: دستاوردهای معرفتی دعا
اولین دستاورد دعا، این است که دعا، معرفت و بصیرت انسان را افزایش می‌دهد. البته «این مخصوص دعاهایی است که از معصوم به ما رسیده است.»(۹) زیرا «در این دعاها معارفی وجود دارد که انسان اینها را از روایات و آثار روائی نمیتواند به دست بیاورد؛ در دعاها صریح اینها بیان شده است.»(۱۰)و «حقایق و معارفی که در ادعیه‌ی رسیده‌ی از معصومین (علیهم‌السّلام) وجود دارد، یک دهم آن در همه‌ی روایات و خطبِ رسیده‌ی از معصومین (علیهم‌السّلام) وجود ندارد؛ جز آن روایات توحیدی و خطب توحیدی. این دعاها خیلی اهمیت دارد.»(۱۱)
در این میان صحیفه سجادیه از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است. زیرا یک «کتاب معجزنشانی است.»(۱۲)و «خلاصه و عصاره‌ای از تفکرات اهل بیت (ع) در این کتاب گنجانده شده است.»(۱۳) حال سؤال این است که دعا، چگونه کارکرد معرفتی دارد؟ این سؤال را در ادامه پاسخ می‌دهیم.

الف. تعمیق معرفت
انس با ادعیه و صحیفه سجادیه و فهم معارف آنها، به انسان معرفت و بصیرت می‌دهد و مهم‌تر اینکه معرفت دینی را در انسان تعمیق میکند در نتیجه از انحرافات رفتاری حفظ میکند. «انس با قرآن و تدبر در قرآن، همچنین تدبر در ادعیه‌ی مأثوره‌ای که اعتبار دارد – مثل صحیفه‌ی سجادیه و بسیاری از دعاها – در تعمیق معرفت دینی خیلی نقش دارد.»(۱۴)

ب. افزایش ایمان
کارکرد دیگر معرفت افزایی دعا «تقویت و استقرار ایمان در دل است. خصوصیت دعا این است که ایمان را در دل پایدار و مستقر میکند. ایمانِ قابل زوال در مواجهه‌ی با حوادث عالم و سختیها، خوشیها، تنعم‌ها و حالات گوناگون انسان، در خطر از بین رفتن است… خصوصیت دعا این است که ایمان را در دل انسان مستقر و ثابت میکند و خطر زوال ایمان با دعا و استمرار توجه به خدای متعال از بین میرود.»(۱۵)

دعا؛ نیاز حتمی انسان

اشتراک گذاری در فیسبوک اشتراک گذاری در توییتر اشتراک گذاری در گوگل پلاس
برچسب ها:
دیدگاهها

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

- کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
- آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد

قالب وردپرسدانلود رایگان قالب وردپرسپوسته خبری ایرانیقالب مجله خبریطراحی سایتپوسته وردپرسکلکسیون طراحی